Co może, a czego nie może sprawdzić pracodawca przy rekrutacji? Przepisy wyznaczają granice pytań, dokumentów i informacji, których firma może żądać od kandydata. Sprawdź, jak chronić swoją prywatność podczas rozmowy o pracę.
Jakie dane pracodawca może sprawdzić?
Zakres informacji rekrutacyjnych wynika przede wszystkim z Kodeksu pracy. Pracodawca może poprosić o imię, nazwisko, datę urodzenia oraz dane kontaktowe. Ma także prawo poznać wykształcenie, kwalifikacje zawodowe i przebieg dotychczasowego zatrudnienia, jeżeli informacje te mają związek ze stanowiskiem.
Rekruter może dopytać o doświadczenie, zakres wcześniejszych obowiązków, znajomość narzędzi oraz kompetencje potrzebne w danej pracy. Dopuszczalne są również pytania o współpracę w zespole, rozwiązywanie problemów i motywację zawodową. Kandydat może dobrowolnie przekazać dodatkowe informacje, ale firma nie powinna uzależniać udziału w rekrutacji od ich podania.
Przed zatrudnieniem można sprawdzić informacje potwierdzające kwalifikacje, lecz tylko w zakresie potrzebnym do oceny kandydata. W praktyce warto rozróżnić dane, których pracodawca może żądać, od dokumentów zawierających nadmiarowe informacje:
- dyplomy, certyfikaty i zaświadczenia dotyczące wymaganych kwalifikacji,
- informacje o doświadczeniu związanym z oferowanym stanowiskiem,
- referencje, jeżeli kandydat je przedstawił lub zgodził się na kontakt z poprzednim pracodawcą.
Czego nie wolno pytać podczas rozmowy?
Rozmowa kwalifikacyjna nie może służyć poznawaniu prywatnego życia kandydata. Rekruter nie powinien pytać o stan cywilny, dzieci, plany rodzicielskie, wyznanie, poglądy polityczne ani orientację seksualną. Ochrona obejmuje także informacje o pochodzeniu, niepełnosprawności, sytuacji majątkowej i stanie zdrowia.
Wyjątki dotyczą sytuacji, w których szczególne przepisy wymagają potwierdzenia zdolności do pracy. Taką ocenę przeprowadza lekarz medycyny pracy. Sam rekruter nie powinien żądać historii chorób ani informacji o przebytym leczeniu – takie pytania mogą naruszać prywatność i prowadzić do nierównego traktowania.
Od kandydata nie można wymagać również wcześniejszych zarobków. Można natomiast rozmawiać o oczekiwaniach finansowych oraz przedstawić wynagrodzenie przewidziane dla stanowiska. Ogłoszenie, formularz i rozmowa powinny być wolne od kryteriów dyskryminujących, a nazwa stanowiska powinna być neutralna pod względem płci.
Czy pracodawca może sprawdzić media społecznościowe?
Publiczny profil nie daje firmie pełnej swobody w gromadzeniu informacji o kandydacie. Znaczenie ma cel danego serwisu. LinkedIn służy prezentowaniu aktywności zawodowej, natomiast Facebook i podobne portale często dotyczą życia prywatnego. Wykorzystanie znalezionych tam danych powinno mieć podstawę prawną i być przejrzyste.
Pracodawca nie powinien kontaktować się z obecnym przełożonym bez wiedzy kandydata. Dotyczy to także samodzielnego sprawdzania referencji u byłych pracodawców. Kandydat powinien wiedzieć, kto prowadzi rekrutację, dla jakiej firmy oraz w jakim celu przetwarzane są jego dane.
Wątpliwości budzi także automatyczna selekcja aplikacji. Jeżeli system podejmuje decyzję wpływającą na kandydata, osoba rekrutowana powinna otrzymać stosowną informację. Może zakwestionować wynik i poprosić o ocenę przez człowieka – zwłaszcza gdy automat odrzucił aplikację na podstawie błędnych danych.
Jakie prawa ma kandydat do swoich danych?
Notatki rekrutera, historia korespondencji i informacje zapisane w systemie mogą stanowić dane osobowe. Kandydat ma prawo uzyskać potwierdzenie ich przetwarzania, poznać cel i podstawę prawną, odbiorców oraz okres przechowywania. Może również zażądać kopii danych, które można z nim powiązać.
Prawo dostępu nie oznacza automatycznego wydania całych wewnętrznych dokumentów firmy. Jeżeli wiadomość zawiera dane innych osób, pracodawca powinien je zabezpieczyć. Kandydat otrzymuje informacje dotyczące jego osoby, o ile przekazanie ich nie narusza praw innych osób ani poufności organizacji.
Firma powinna zweryfikować tożsamość wnioskodawcy, ustalić zakres żądania i przekazać dane bezpiecznym kanałem. Notatki rekrutacyjne najlepiej ograniczyć do kwestii związanych ze stanowiskiem. Nie powinny zawierać uwag o wyglądzie, życiu prywatnym ani komentarzy, które nie mają związku z oceną kwalifikacji.
Żądanie dostępu trzeba zrealizować bez zbędnej zwłoki, zasadniczo w ciągu miesiąca. Odmowa jest możliwa tylko w wyjątkowych sytuacjach, na przykład gdy wniosek narusza prawa innych osób lub nie pozwala ustalić tożsamości wnioskodawcy. W razie naruszenia praw kandydat może zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy albo Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Właśnie dlatego warto znać odpowiedź na pytanie co może a czego nie może sprawdzić pracodawca przy rekrutacji. Pomocne informacje dotyczące bezpiecznej rekrutacji znajdziesz także na stronie jobot24.pl.
Artykuł sponsorowany