Strona główna  /  Wynagrodzenia  /  Opieka nad dzieckiem – ile procent wynagrodzenia przysługuje?

Opieka nad dzieckiem – ile procent wynagrodzenia przysługuje?

Wynagrodzenia
Matka z dzieckiem w domu

Za opiekę nad zdrowym dzieckiem do 14 lat, na podstawie art. 188 Kodeksu pracy, przysługuje 100% wynagrodzenia. Zasiłek opiekuńczy za opiekę nad chorym dzieckiem wynosi 80% podstawy wymiaru. Inne zasady dotyczą 5-dniowego urlopu opiekuńczego, który jest bezpłatny.

Decydujące znaczenie ma nie samo określenie „opieka nad dzieckiem”, lecz rodzaj nieobecności i jej podstawa prawna.

Opieka nad dzieckiem – szybkie porównanie

Najważniejsze różnice między poszczególnymi uprawnieniami przedstawia tabela:

Rodzaj zwolnienia Procent wynagrodzenia lub świadczenia Kto wypłaca Limit roczny
Opieka nad zdrowym dzieckiem z art. 188 Kodeksu pracy 100% wynagrodzenia Pracodawca 2 dni albo 16 godzin
Zasiłek opiekuńczy na chore dziecko 80% podstawy wymiaru zasiłku ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłku Zwykle do 60 dni
Urlop opiekuńczy z art. 1731 Kodeksu pracy 0% Nikt 5 dni

100% wynagrodzenia za opiekę nad zdrowym dzieckiem

Art. 188 Kodeksu pracy daje pracownikowi wychowującemu dziecko w wieku do 14 lat prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze 2 dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym. Za ten czas pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Nie jest to urlop wypoczynkowy ani zasiłek z ZUS. Wynagrodzenie wypłaca pracodawca, a jego zasady ustalania są zbliżone do wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Przy stałej miesięcznej pensji korzystanie z tego zwolnienia zwykle nie powoduje obniżenia wynagrodzenia zasadniczego.

Z płatnego zwolnienia można skorzystać, gdy spełnione są następujące warunki:

  • Dziecko ma mniej niż 14 lat w okresie korzystania ze zwolnienia.
  • Pracownik jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę.
  • W danym roku nie został wykorzystany wspólny limit przypadający na rodziców.
  • Pracownik wybierze wykorzystanie uprawnienia w dniach albo w godzinach.
  • Do wniosku nie trzeba dołączać zaświadczenia lekarskiego ani uzasadniać przyczyny opieki.

Wybór między dniami a godzinami następuje przy pierwszym wniosku złożonym w danym roku i obowiązuje do jego końca. Pracownik zatrudniony na część etatu zachowuje wymiar 2 dni, ale liczba godzin jest ustalana proporcjonalnie do etatu. Przykładowo przy połowie etatu przysługuje 8 godzin.

Limit nie zwiększa się wraz z liczbą dzieci. Jest wspólny dla obojga rodziców, więc rodzice mogą podzielić się tym uprawnieniem, ale łącznie nie wykorzystają więcej niż 2 dni albo 16 godzin. Niewykorzystana część nie przechodzi na następny rok i nie przysługuje za nią ekwiwalent.

80% zasiłku za opiekę nad chorym dzieckiem

Jeżeli dziecko jest chore, właściwym rozwiązaniem nie jest art. 188, lecz zasiłek opiekuńczy z ubezpieczenia chorobowego. Podstawą jego wypłaty jest zaświadczenie lekarskie e-ZLA wystawione na konieczność osobistego sprawowania opieki.

Zasiłek wynosi 80% podstawy wymiaru, a nie 80% aktualnej pensji brutto za konkretny miesiąc. Podstawa jest co do zasady ustalana na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z wcześniejszych 12 miesięcy, z uwzględnieniem zasad przewidzianych w przepisach o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego.

Podstawowe sytuacje, w których może przysługiwać zasiłek opiekuńczy, obejmują:

  • opiekę nad chorym dzieckiem w wieku do 14 lat,
  • opiekę nad starszym dzieckiem, jeżeli spełnione są warunki ustawowe,
  • nagłe zamknięcie żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły w przypadku dziecka do 8 lat,
  • chorobę niani albo pobyt w szpitalu rodzica stale opiekującego się dzieckiem.

Na chore dziecko do 14 lat rodzice mają co do zasady wspólny limit 60 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby dzieci. Zasiłek może obejmować również dni wolne od pracy, ponieważ jest liczony za dni kalendarzowe. Szczegółowy limit może zależeć od wieku dziecka i jego niepełnosprawności.

Zasiłek finansowany jest z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wypłaca go ZUS albo pracodawca będący płatnikiem zasiłków. Nie zmienia to wysokości świadczenia, która wynosi 80% podstawy wymiaru.

Nie pomyl tych uprawnień

Potoczne określenie „urlop na dziecko” bywa używane dla kilku różnych nieobecności. To właśnie dlatego pytanie „opieka nad dzieckiem – ile procent wynagrodzenia?” nie ma jednej odpowiedzi.

Art. 188 dotyczy zdrowego dziecka i daje 100% wynagrodzenia za 2 dni albo 16 godzin. Zasiłek opiekuńczy dotyczy przede wszystkim choroby dziecka i wynosi 80% podstawy wymiaru. Z kolei urlop opiekuńczy z art. 1731 trwa do 5 dni, ale jest bezpłatny. Można go wykorzystać na zapewnienie osobistej opieki lub wsparcia członkowi rodziny albo domownikowi wymagającemu opieki z poważnych względów medycznych.

Przed złożeniem wniosku sprawdź więc przede wszystkim dwie kwestie: czy dziecko jest zdrowe czy chore oraz czy korzystasz z art. 188, czy z zasiłku opiekuńczego. Od tego zależy, czy otrzymasz 100%, 80%, czy żadnego wynagrodzenia.


Artykuł nie stanowi porady prawnej i ma charakter wyłącznie informacyjny. W przypadku wątpliwości dotyczących prawa do świadczenia lub jego wyliczenia skonsultuj się z działem kadr, ZUS albo prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.

Redakcja artimperium.pl

ArtImperium to poradnik z zakresu prawa pracy i spraw pracowniczych. Wyjaśniamy zasady zawierania umów, rozliczania czasu pracy i wypłaty wynagrodzeń, a także obowiązki związane z medycyną pracy. Podpowiadamy, jak przebiega rekrutacja i jakie prawa mają pracownik i pracodawca w typowych sytuacjach. Treści mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?