Strona główna  /  Wynagrodzenia  /  Jaka jest różnica między brutto a netto?

Jaka jest różnica między brutto a netto?

Wynagrodzenia
Dokumenty z rozliczeniem finansowym

Brutto to kwota przed potrąceniami lub przed doliczeniem podatku, a netto to wartość po rozliczeniu tych obciążeń. Przy wynagrodzeniu brutto widnieje zwykle w umowie, natomiast netto oznacza kwotę „na rękę”, która wpływa na konto. W cenach produktów cena brutto zawiera podatek VAT, a netto jest ceną bez tego podatku.

Czym różni się brutto od netto?

Znaczenie obu pojęć zależy od kontekstu. Przy pensji kwota brutto stanowi punkt wyjścia do obliczenia składek i podatku. Po ich potrąceniu powstaje wynagrodzenie netto, czyli rzeczywista wypłata pracownika.

Przy zakupach mechanizm jest inny. Cena netto nie zawiera VAT, a cena brutto obejmuje ten podatek i jest kwotą, którą konsument zwykle płaci w sklepie.

W skrócie:

  • Wynagrodzenie brutto – kwota zapisana w umowie przed potrąceniami.
  • Wynagrodzenie netto – kwota „na rękę” po odliczeniu składek i zaliczki na PIT.
  • Cena netto – wartość produktu lub usługi bez VAT.
  • Cena brutto – cena netto powiększona o VAT.

Dlaczego pensja netto jest niższa od brutto?

W przypadku umowy o pracę pracodawca oblicza potrącenia od wynagrodzenia brutto i przekazuje je do właściwych instytucji. Pracownik finansuje część składek społecznych, składkę zdrowotną oraz zaliczkę na podatek dochodowy PIT.

Na różnicę między kwotą brutto a netto składają się przede wszystkim:

  • Składka emerytalna – część finansowana przez pracownika wynosi 9,76% podstawy.
  • Składka rentowa – po stronie pracownika wynosi 1,5% podstawy.
  • Składka chorobowa – finansowana przez pracownika w wysokości 2,45% podstawy.
  • Składka zdrowotna – wynosi 9% podstawy ustalonej po odliczeniu składek społecznych finansowanych przez pracownika.
  • Zaliczka na PIT – jej wysokość zależy między innymi od podstawy opodatkowania, ulg i zastosowania kwoty zmniejszającej podatek.

Uproszczony schemat wygląda więc następująco: wynagrodzenie brutto pomniejsza się o składki społeczne, następnie oblicza składkę zdrowotną i zaliczkę na PIT. Pozostała kwota jest wypłatą netto.

Składnik Kto finansuje? Wpływ na wypłatę
Składka emerytalna Pracownik i pracodawca Część pracownika pomniejsza kwotę netto
Składka rentowa Pracownik i pracodawca Część pracownika pomniejsza kwotę netto
Składka chorobowa Pracownik Pomniejsza wynagrodzenie netto
Składka zdrowotna Pracownik Pomniejsza wypłatę po naliczeniu
Zaliczka na PIT Pracownik, za pośrednictwem płatnika Pomniejsza kwotę przekazywaną na konto

Pracodawca ponosi także własne koszty zatrudnienia, między innymi część składek społecznych, składkę wypadkową oraz należności na wybrane fundusze. Nie są one jednak tym samym co potrącenia z wypłaty pracownika. Z tego powodu całkowity koszt zatrudnienia może być wyższy niż wynagrodzenie brutto zapisane w umowie.

Dlaczego dwie osoby z tym samym brutto mogą otrzymać różne netto?

Kwota netto nie jest uniwersalną wartością przypisaną do konkretnego wynagrodzenia brutto. Zależy od rodzaju umowy i indywidualnej sytuacji podatkowej pracownika. Przy tej samej pensji brutto dwie osoby mogą więc otrzymać różne kwoty na konto.

Najczęściej wpływają na to:

  • ulga dla młodych, która może obejmować osoby przed ukończeniem 26. roku życia, jeśli spełniają ustawowe warunki,
  • złożenie formularza PIT-2 i stosowanie kwoty zmniejszającej podatek przez płatnika,
  • podstawowe lub podwyższone koszty uzyskania przychodu,
  • uczestnictwo w pracowniczych planach kapitałowych, czyli PPK,
  • rodzaj umowy oraz inne źródła przychodu wpływające na sposób rozliczenia.

Przykładowo umowa zlecenia osoby uczącej się, która nie ukończyła 26 lat, może podlegać innym zasadom niż umowa o pracę. Dlatego przy porównywaniu ofert trzeba sprawdzić nie tylko kwotę brutto, ale też rodzaj umowy i założenia przyjęte przy wyliczeniu netto.

Jak brutto i netto wygląda przy cenach produktów?

W handlu różnica między brutto a netto wynika przede wszystkim z podatku VAT, a nie ze składek ZUS czy podatku dochodowego. Cena netto jest podstawą, do której dolicza się właściwą stawkę VAT. Cena brutto obejmuje już ten podatek.

Aspekt Wynagrodzenie Zakupy i faktury
Kwota brutto Wynagrodzenie przed potrąceniami Cena zawierająca VAT
Kwota netto Wypłata „na rękę” po potrąceniach Cena bez VAT
Główna różnica Składki społeczne, zdrowotne i PIT Podatek VAT
Odbiorca kwoty końcowej Pracownik otrzymuje netto na konto Konsument płaci zwykle cenę brutto

Jeżeli cena netto wynosi 100 zł, a właściwa stawka VAT to 23%, cena brutto wynosi 123 zł. Nie można jednak stosować tego samego prostego mechanizmu do pensji. Wynagrodzenie netto nie jest wynagrodzeniem brutto pomniejszonym o VAT, lecz wynikiem rozliczenia składek i podatku dochodowego.

Dlaczego warto rozróżniać te kwoty?

Przy negocjowaniu wynagrodzenia trzeba ustalić, czy rozmowa dotyczy kwoty brutto, netto czy pełnego kosztu pracodawcy. Porównywanie kwoty „na rękę” z ofertą podaną brutto może prowadzić do błędnej oceny pensji.

Najprościej zapamiętać, że brutto jest kwotą wyjściową, a netto kwotą końcową. Przy pensjach różnicę tworzą głównie składki i PIT, natomiast przy cenach produktów – VAT.

Redakcja artimperium.pl

ArtImperium to poradnik z zakresu prawa pracy i spraw pracowniczych. Wyjaśniamy zasady zawierania umów, rozliczania czasu pracy i wypłaty wynagrodzeń, a także obowiązki związane z medycyną pracy. Podpowiadamy, jak przebiega rekrutacja i jakie prawa mają pracownik i pracodawca w typowych sytuacjach. Treści mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?