Jak rozliczyć akcje otrzymane od pracodawcy? Znaczenie ma nie tylko moment sprzedaży, lecz także sposób przyznania akcji, zasady programu oraz wcześniejsze rozliczenia podatkowe.
Od czego zacząć rozliczenie akcji pracowniczych?
Sprzedaż akcji otrzymanych od pracodawcy co do zasady rozlicza się w formularzu PIT-38. Przychód zalicza się do kapitałów pieniężnych, a podatek wynosi 19% dochodu. Nie płaci się go od całej ceny sprzedaży, lecz od różnicy między przychodem a kosztami jego uzyskania.
Najpierw trzeba ustalić, co faktycznie otrzymał pracownik. Program może obejmować akcje, opcje, jednostki RSU albo prawa do nabycia akcji po spełnieniu warunków vestingu. Sama nazwa programu nie przesądza o opodatkowaniu. Przydatne będą:
- regulamin programu i dokument przyznania świadczenia,
- harmonogram vestingu oraz potwierdzenie nabycia akcji,
- informacje o spółce organizującej program i jej relacji z pracodawcą,
- PIT-11, paski wynagrodzeń oraz raporty brokera.
Grant, vesting i faktyczne nabycie akcji mogą oznaczać różne zdarzenia. Jeżeli program spełnia warunki określone w przepisach o szczególnych programach motywacyjnych, przychód może powstać dopiero przy sprzedaży akcji. W innym przypadku wcześniejsze, nieodpłatne lub częściowo odpłatne nabycie może wymagać osobnej oceny.
Kiedy powstaje podatek przy sprzedaży akcji?
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że nieodpłatne otrzymanie akcji od Skarbu Państwa albo w drodze darowizny nie wyłącza podatku przy późniejszej sprzedaży. Cel nabycia akcji nie ma tu decydującego znaczenia. Odpłatne zbycie papierów wartościowych tworzy przychód z kapitałów pieniężnych.
W przypadku akcji otrzymanych bez zapłaty zwykle nie występuje koszt ich nabycia. Można jednak uwzględnić wydatki bezpośrednio związane ze sprzedażą, jeśli podatnik je poniósł i potrafi wykazać ich związek z transakcją. Chodzi między innymi o:
- prowizję biura maklerskiego za sprzedaż,
- opłaty administracyjne i sądowe związane ze zbyciem,
- koszty sporządzenia wymaganej umowy,
- inne wydatki niezbędne do przeprowadzenia transakcji.
Jeżeli akcje otrzymano w darowiźnie, cena nabycia co do zasady wynosi zero. Osobno trzeba sprawdzić, czy zapłacono podatek od spadków i darowizn. W określonym zakresie dochód ze sprzedaży może wtedy korzystać ze zwolnienia odpowiadającego zapłaconej daninie.
Jak wypełnić PIT-38?
Dane ze sprzedaży wpisuje się w części dotyczącej odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Przychód powstaje przy przeniesieniu własności akcji, nawet jeśli kupujący nie zapłacił jeszcze całej ceny. Jeżeli korzystasz z polskiego biura maklerskiego, otrzymasz zwykle PIT-8C. Dokument ten ułatwia rozliczenie, ale nie zastępuje sprawdzenia własnych danych.
Brak PIT-8C nie oznacza braku obowiązku podatkowego. Przy zagranicznym brokerze trzeba wykorzystać raporty transakcyjne, potwierdzenia sprzedaży i informacje o prowizjach. Kwoty w walutach obcych przelicza się na złote według właściwych kursów NBP z dni poprzedzających uzyskanie przychodu albo poniesienie kosztu.
- Ustal liczbę sprzedanych akcji, datę i cenę transakcji.
- Oddziel przychody od kosztów związanych ze sprzedażą.
- Sprawdź, czy wcześniejsze opodatkowanie świadczenia wpływa na koszt.
- Przelicz każdą transakcję walutową według właściwego kursu.
- Wykaż dochód albo stratę w PIT-38 i zapłać należny podatek.
Stratę z odpłatnego zbycia akcji można rozliczać z dochodami z tego samego źródła na zasadach przewidzianych w ustawie. Warto zachować dokumenty programu, raporty brokera i potwierdzenia wcześniejszych rozliczeń. Są potrzebne, gdy koszt wykazany przez platformę różni się od kosztu wynikającego z polskich przepisów.
Jak uniknąć błędów przy akcjach pracowniczych?
Najczęstszy błąd polega na uznaniu, że każda forma RSU lub opcji podlega identycznym zasadom. Tymczasem znaczenie mają podmiot tworzący program, uchwała, siedziba spółki, rodzaj świadczenia oraz sposób nabycia akcji. Szczególnej ostrożności wymagają programy zagraniczne i dokumenty sporządzone wyłącznie w języku angielskim.
Nie należy też bez sprawdzenia przepisywać wartości „cost basis” z raportu brokera. Może ona nie uwzględniać wcześniejszego opodatkowania świadczenia albo polskich zasad przeliczania walut. Jeśli program łączy się z działalnością gospodarczą, pracą w kilku państwach lub wcześniejszym podatkiem pobranym za granicą, warto przeanalizować całą dokumentację przed wysłaniem zeznania.
Artykuł powstał przy współpracy z tlustekoty.pl.
Artykuł sponsorowany