Umowę o pracę można zawrzeć na okres próbny, czas określony albo czas nieokreślony. Okres próbny może trwać maksymalnie 3 miesiące, a umowy na czas określony są objęte limitem 33 miesięcy i 3 umów z tym samym pracodawcą.
Rodzaje umów o pracę
Umowa na okres próbny i umowa na czas określony są umowami terminowymi, ponieważ obowiązują przez ustalony czas. Umowa na okres próbny służy przede wszystkim sprawdzeniu kwalifikacji pracownika i dopasowania do rodzaju pracy. Umowa na czas określony wskazuje termin zakończenia zatrudnienia albo okres, przez który ma ono trwać.
Umowa na czas nieokreślony nie ma z góry ustalonego terminu zakończenia. Trwa do momentu jej rozwiązania albo wygaśnięcia na zasadach określonych w Kodeksie pracy.
Jak długo może trwać umowa na okres próbny?
Umowę na okres próbny zawiera się na czas potrzebny do sprawdzenia kwalifikacji pracownika i możliwości jego zatrudnienia na dłużej. Jej maksymalny okres zależy od planowanej długości kolejnej umowy na czas określony:
| Planowany czas kolejnej umowy | Maksymalny okres próbny |
|---|---|
| Mniej niż 6 miesięcy | 1 miesiąc |
| Co najmniej 6 miesięcy, ale mniej niż 12 miesięcy | 2 miesiące |
| Co najmniej 12 miesięcy | 3 miesiące |
Jeżeli kolejna umowa na czas określony ma trwać krócej niż 12 miesięcy, w umowie na okres próbny trzeba wskazać przewidywany okres jej zawarcia. Umowę próbną trwającą 1 albo 2 miesiące można jednokrotnie wydłużyć maksymalnie o 1 miesiąc, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy.
Strony mogą też przewidzieć w umowie przedłużenie okresu próbnego o czas urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika. Z tą samą osobą można ponownie zawrzeć umowę na okres próbny, jeśli pracownik ma wykonywać inny rodzaj pracy.
Umowa na czas określony – zasada 33 miesięcy i 3 umów
W przypadku umów na czas określony obowiązują dwa niezależne limity. Łączny okres zatrudnienia na podstawie takich umów z tym samym pracodawcą nie może przekroczyć 33 miesięcy, a liczba zawartych umów nie może być większa niż 3. Do tych limitów nie wlicza się umowy na okres próbny.
| Limit | Znaczenie | Skutek przekroczenia |
|---|---|---|
| 33 miesiące | Łączny okres zatrudnienia na czas określony | Umowa staje się bezterminowa od dnia następującego po upływie limitu |
| 3 umowy | Maksymalna liczba umów na czas określony z tym samym pracodawcą | Czwarta umowa jest traktowana jako umowa na czas nieokreślony od dnia jej zawarcia |
Przekroczenie tylko jednego z limitów wystarczy, aby zatrudnienie było traktowane jako bezterminowe. Przykładowo, zawarcie trzech umów po 10 miesięcy nie przekracza 33 miesięcy, ale czwarta umowa na czas określony skutkuje powstaniem umowy na czas nieokreślony. Z kolei jedna umowa zawarta na okres dłuższy niż 33 miesiące również nie może zachować terminowego charakteru, jeżeli nie zachodzi ustawowy wyjątek.
Przedłużenie trwającej umowy na czas określony w drodze aneksu jest traktowane jak zawarcie kolejnej umowy, rozpoczynającej się w dniu, w którym pierwotnie miała się zakończyć. Może to więc spowodować przekroczenie limitu trzech umów.
Limity 33 miesięcy i 3 umów nie obowiązują, gdy umowa została zawarta z jedną z przyczyn wskazanych w Kodeksie pracy:
- Zastępstwo – umowa służy zastępstwu pracownika podczas jego usprawiedliwionej nieobecności.
- Praca dorywcza lub sezonowa – zatrudnienie wynika z charakteru pracy wykonywanej okresowo albo w określonym sezonie.
- Okres kadencji – umowa obejmuje czas sprawowania kadencji.
- Obiektywne przyczyny leżące po stronie pracodawcy – zatrudnienie jest uzasadnione rzeczywistą, czasową potrzebą, na przykład realizacją dodatkowego projektu.
Przy zawieraniu umowy z powodu jednego z tych wyjątków trzeba wskazać w jej treści cel albo okoliczności uzasadniające zastosowanie wyjątku. W przypadku obiektywnych przyczyn pracodawca ma także obowiązek zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy o zawarciu takiej umowy w terminie 5 dni roboczych.
Przekroczenie limitu 33 miesięcy albo zawarcie czwartej umowy na czas określony nie oznacza automatycznie nieważności zatrudnienia. Co do zasady skutkuje uznaniem stosunku pracy za zawarty na czas nieokreślony.
Umowa na czas nieokreślony
Umowa na czas nieokreślony jest bezterminowa, więc nie ma maksymalnego okresu jej trwania. Zapewnia większą stabilność zatrudnienia, ponieważ nie kończy się automatycznie w oznaczonym dniu. Może zostać rozwiązana między innymi za wypowiedzeniem albo bez wypowiedzenia, w przypadkach przewidzianych przez Kodeks pracy.
Każda umowa o pracę powinna określać między innymi rodzaj umowy, rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wymiar czasu pracy, wynagrodzenie oraz dzień rozpoczęcia pracy. Przy umowie na okres próbny wskazuje się jej czas trwania lub dzień zakończenia, a przy umowie na czas określony – czas trwania albo dzień zakończenia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie konkretnej umowy lub sposobu liczenia limitów warto sprawdzić aktualne brzmienie Kodeksu pracy albo skonsultować się z prawnikiem.
